نگاهی به نقش پیچیده NGOها در سیاست جهانی میان آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی

در سال‌های اخیر، سازمان‌های مردم‌نهاد (NGOها) بیش از هر زمان دیگری به بازیگران اثرگذار در عرصه سیاست جهانی تبدیل شده‌اند؛ بازیگرانی که نه دولت‌اند و نه شرکت، اما در شکل‌دهی به مفاهیمی مانند «حقوق بشر» و «عدالت جهانی» نقشی تعیین‌کننده دارند. با این حال، پرسش اصلی اینجاست: آیا این سازمان‌ها واقعاً نماینده عدالت‌اند یا خود بخشی از ساختارهای قدرت جهانی؟

نویسنده: قاسم بزرگ‌زاده

یک- غالب پدرمادرها تمامشان را می‌گذارند تا فرزندشان همان چیزی بشود که آنها درخیال خود می‌پرورانند. انواع مشاوره‌ها، برنامه‌ریزی‌ها، کلاس‌های پشت سرهم، خط ونشان کشیدن‌ها، تشویق‌ها، باج‌ها، و…..اما لزوما آن چیزی که در رویای والدین است رخ نمی‌دهد.

NGOها فقط خیریه نیستند؛ بازیگران پیچیده نظم اجتماعی

سازمان‌های غیرانتفاعی (NGOها) سال‌هاست به‌عنوان نهادهایی خیریه یا خدمات‌رسان شناخته می‌شوند، اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد نقش آن‌ها بسیار فراتر از کمک‌رسانی ساده است. این سازمان‌ها در واقع در نقطه تلاقی دولت، بازار و جامعه مدنی قرار دارند و بخشی از سازوکار پیچیده حکمرانی و نظم اجتماعی در جهان معاصر را شکل می‌دهند.

روز جهانی منع کار کودک هر سال در ۱۲ ژوئن برگزار می‌شود. در این مقاله با مفهوم کار کودک، علت‌ها، آمار جهانی و اهمیت این روز بین‌المللی آشنا شوید.

در شرایطی که جوامع با جنگ، بحران‌های سیاسی یا فروپاشی نسبی نظم اجتماعی روبه‌رو می‌شوند، نقش نهادهای مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد (NGOها) بیش از هر زمان دیگری برجسته می‌شود. این نهادها نه‌تنها در حوزه امدادرسانی فعال‌اند، بلکه به‌عنوان یکی از بازیگران کلیدی در فرآیند «صلح‌سازی» و بازسازی اجتماعی شناخته می‌شوند.

نقش جامعه مدنی در صلح‌سازی

جامعه مدنی و صلح‌سازی از موضوعات مهم در ادبیات علوم سیاسی و روابط بین‌الملل است. در دهه‌های اخیر، توجه پژوهشگران به این نکته افزایش یافته که نهادهای مدنی چگونه می‌توانند در کاهش خشونت، مدیریت منازعه و ایجاد صلح پایدار نقش ایفا کنند.

دکتر روح‌اله اسلامی*

در بزنگاه‌های تاریخی، در منازعات سیاسی، در مواجهه با تهدیدهای خارجی، در کامیابی‌های ملی و حتی در تجربه‌های روزمره زندگی اجتماعی، نام «ایران» بیش از هر مفهوم دیگری در زبان و ذهن ایرانیان جاری می‌شود. اما ایران صرفا یک قلمرو جغرافیایی، یک دولت سیاسی یا مجموعه‌ای از مرزهای سرزمینی نیست. ایران مفهومی چندلایه، تاریخی، تمدنی، حقوقی و فرهنگی است که از ساحت غریزه و تعلق طبیعی آغاز می‌شود و تا سطح عقلانیت نهادی، حکومت قانون و همزیستی مدنی امتداد پیدا می‌کند. از این منظر، مساله بنیادین ایران معاصر تنها حفظ ایران نیست، بلکه ارتقای ایران از «وضع طبیعی» به «وضع مدنی» است.

دوماهنامه راهبردی چشم انداز ایران، گفت و گویی منتشر کرده تحت عنوان «استراتژی بقا؛ حرکت از نهادهای مدنی به نهادهای خیریه» . این گفت و گو توسط طیبه سلیمانی با زهرا توحیدی انجام شده است. سلیمانی در مقدمه خود بر این گفت وگو نوشته است: « جامعه مدنی در ایران مفهومی است که همواره میان دولت و شهروندان در رفت‌وآمد بوده است. این جامعه شبکه‌ای از نهادهای مستقل، انجمن‌ها، رسانه‌ها و گروه‌های مردمی است که تلاش می‌کنند خواست عمومی را بیان کنند. از دوران مشروطه تا امروز، جامعه مدنی نقش مهمی در طرح مطالبات اجتماعی و سیاسی داشته است. با این حال، محدودیت‌های قانونی و فشارهای سیاسی گاهی مانع گسترش آن شده‌اند. کارشناسان معتقدند تقویت گفت‌وگوی دولت و جامعه می‌تواند به کاهش تنش‌ها کمک کند. بسیاری آینده جامعه مدنی را به تحولات فرهنگی و مشارکت جوانان گره می‌زنند. در این باره، با خانم زهرا توحیدی دانش آموخته علوم اجتماعی و فعال سیاسی مدنی به گفت وگو نشسته‌ایم.» این گفت و گو را در ادامه می خوانید: